معانی مختلف دکترین در حقوق بین الملل
دکترین (doctrine) در حقوق بین الملل در سه معنای متفاوت به کار می رود:
۱- دکترین به معنای اصل و قاعده حقوقی: به عنوان مثال می توان به دکترین «دست های پاک»، دکترین «لوح مطهر» و دکترین «مسئولیت حمایت» اشاره نمود. دکترین در این مفهوم، به معنای اصول و قواعدی است که پایه و اساس نظام حقوقی بین المللی را تشکیل می دهند.
۲- دکترین به معنای مکتب فکری: دکترین در این مفهوم، به معنای مجموع نظریه هایی است که در کل، یک مکتب فکری را تشکیل می دهند. مانند مکتب حقوق طبیعی یا فطری، مکتب حقوق ارادی یا وضعی و مکتب جامعه شناسی حقوقی.
۳- دکترین به معنای رویکرد و دیدگاه صاحبنظران در قبال هر یک از مباحث و موضوعات حقوق بین الملل: در این مفهوم، دکترین یکی از منابع فرعی و کمکی حقوق بینالملل محسوب می شود. به عنوان مثال، هنگامی که گفته می شود «دفاع پیشدستانه در مقابل حمله قریب الوقوع ( و نه محتمل الوقوع)، در دکترین مورد تأیید قرار گرفته است» و یا «رویکرد دکترین در مورد ماهیت شناسایی کشورها، یکسان نیست.»، مقصود، دیدگاه صاحبنظران در خصوص موضوعات مذکور می باشد.