مجاری ابراز رضایت کشورها به صلاحیت دیوان بینالمللی دادگستری
دیوان بینالمللی دادگستری بر اساس یکی از مجاری سه گانه، رضایت کشورها به صلاحیت ترافعی خود برای رسیدگی به اختلافات بین المللی را احراز می نماید. این مجاری به شرح زیر می باشند:
۱- موافقت نامه مخصوص: موافقت نامه خاص یا مخصوص، معاهده ای دوجانبه است که کشورها پس از بروز اختلاف منعقد می نمایند و موضوع آن، پذیرش صلاحیت دیوان برای رسیدگی به اختلاف یا اختلافات معین می باشد. (مثال: قضیه جزیره سدودو/کاسیکیلی، بوتسوانا/نامیبیا).
۲- قید مندرج در معاهدات: قید مندرج در معاهدات دو یا چندجانبه که متعاهدین با گنجاندن آن در معاهده، پیش از بروز اختلاف، دیوان بینالمللی دادگستری را به عنوان مرجع رسیدگی به اختلافات راجع به تفسیر یا اجرای آن معاهده تعیین می نمایند تا در صورتی که در آینده اختلافی در این زمینه بروز نماید، هر یک از متعاهدین حق داشته باشد جهت طرح دعوی علیه سایر متعاهدین به دیوان مراجعه کند. (مثال: قضیه برخی دارایی های ایران، جمهوری اسلامی ایران علیه ایالات متحده آمریکا).
۳- اعلامیه های پذیرش صلاحیت اجباری دیوان: هر کشوری می تواند پیش از بروز اختلاف، با صدور اعلامیه و ثبت آن در دفتر دیوان، صلاحیت دیوان بینالمللی دادگستری را برای رسیدگی به اختلافات خود با سایر دولت هایی که چنین اعلامیه ای را قبلاً یا بعداً صادر نموده یا بنمایند، بپذیرد. در ضمن، کشورها می توانند همزمان با صدور اعلامیه و یا پس از آن، برخی از اختلافات را از شمول صلاحیت دیوان مستثنی نمایند. به علاوه، چنانچه اعلامیه یکی از کشورهای طرف اختلاف در مقایسه با اعلامیه کشور یا کشورهای دیگر طرف اختلاف، موسع تر (در برگیرنده ی طیف وسیع تری از اختلافات) و اعلامیه یکی از آن کشورها، مضیق تر (متضمن طیف محدودتری از اختلافات) باشد، دیوان برای احراز صلاحیت خود، اعلامیه مضیق تر را ملاک قرار خواهد داد. (مثال: قضیه نقض های مورد ادعا درباره مصونیت های دولت، جمهوری اسلامی ایران علیه کانادا).